Sàn giao dịch phi tập trung - DEX là gì?

Sàn giao dịch phi tập trung (Decentralized - ) là một nền tảng giao dịch ngang hàng (peer-to-peer) kết nối người mua và người bán tiền điện tử. Trái ngược với các sàn giao dịch tập trung (), không có tính giám sát, nghĩa là người dùng vẫn có quyền kiếm soát các khóa riêng (private key) của họ khi giao dịch.

DEX sử dụng hợp đồng thông minh tự thực thi giao dịch theo các điều kiện cho trước và ghi lại từng giao dịch vào thay cho tổ chức điều hành. Những giao dịch không đáng tin cậy nhưng bảo mật này đại diện cho một phân khúc đang tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường tài sản kỹ thuật số và là các sản phẩm tài chính tiên phong mới.

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX) là gì?

Các sàn giao dịch chứng khoán và ngoại tệ truyền thống tập hợp người mua và người bán tại một nơi, đảm bảo các nhà giao dịch có thể mua và bán để cung cấp thanh khoản cho thị trường tương đối dễ dàng. Tính thanh khoản cao giúp cho một giao dịch được hoàn thành nhanh chóng hơn. Nếu các sàn giao dịch tiền điện tử tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao dịch các tài sản kỹ thuật số dựa trên thì bản thân chúng có thể là tập trung hoặc phi tập trung. Các sàn giao dịch tập trung là một trung gian đáng tin cậy trong giao dịch và giám sát bằng cách lưu trữ, bảo vệ các khóa cá nhân cũng như tiền của bạn.

Các sàn giao dịch tiền điện tử tập trung luôn chú trọng nâng cao chất lượng trải nghiệm khi giao dịch: từ bảo mật đến định giá thị trường đến việc tuân thủ các quy định giao dịch, bảo vệ người dùng và quyền truy cập vào các tài sản kỹ thuật số. Trên hầu hết các , bạn phải gửi tiền pháp định (fiat) hoặc tiền điện tử vào ví do sàn cung cấp trước khi thực hiện giao dịch. Từ ví của mình, bạn có thể chuyển tiền sang ví điện tử bên ngoài. Bạn cũng có thể trao đổi tiền điện tử để lấy tiền pháp định. Tính đến thàng 9 năm 2020, chiếm khoảng 95% tổng khối lượng giao dịch tiền điện tử.

Mặt khác, các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) là một giải pháp thay thế cho các nền tảng CEX. Nó cung cấp giao dịch ngang hàng (peer-to-peer) và quyền truy cập vào lĩnh vực tài chính phi tập trung mới nổi (). Hiện có hơn 35 tùy chọn trao đổi phi tập trung. Các nền tảng như UniSwap, SuShiSwap, KyberBancor đã được công nhận là lựa chọn thay thế cho các sàn giao dịch tập trung. Tháng 1 năm 2019, các nền tảng DEX chỉ chiếm 0.11% khối lượng giao dịch toàn cầu, nhưng con số đó đã tăng lên 6% vào tháng 8 năm 2020. Khối lượng giao dịch hàng tháng trên các sàn phi tập trung là 20 tỷ USD tính đến tháng 10 năm 2020.

Đọc thêm  Tổng quan về Coti (COTI)

Khác với CEX, các nền tảng DEX dùng chức năng tự thực hiện các hợp đồng thông minh để thực hiện giao dịch thay vì có một tổ chức điều hành phía sau. Vì không có tổ chức trung gian, DEX sử dụng quy trình không giám sát mà tại đó bạn được giữ quyền kiểm soát các khóa cá nhân và tiền của mình. Hầu hết các DEX không có rủi ro vỡ nợ tín dụng, không yêu cầu các thao tác KYC (Know Your Customer) và không có quy chế chống rửa tiền (Anti-Money Laundering).

Ưu điểm của DEX

Ngay cả trong giai đoạn đầu, sàn giao dịch tiền điện tử phi tập trung mang lại nhưng lợi thế về sự đa dạng lựa chọn và cách lưu trữ tài sản số, sự tin tưởng khi giao dịch, phí giao dịch và quyền riêng tư của người dùng.

Lưu trữ (Custody): DEX không có quyền lưu trữ, nghĩa là người dùng được toàn quyền kiểm soát các khóa riêng khi giao dịch. Ví không tương tác với DEX và giao dịch được thực hiện ban8g hợp đồng thông minh. Còn các sàn giao dịch tập trung kiểm soát các khóa riêng và vì thế cũng giám sát luôn cả tiền của bạn. Tuy rằng bạn phải từ bỏ quyền kiểm soát các khóa riêng khi sử dụng sàn giao dịch tập trung, nhưng họ cũng cho bạn đảm bảo về độ tin cậy và bảo mật.

Đa dạng (Diversity): vào tháng 10 năm 2020, đã có hơn 7.400 loại tiền điện tử trên thị trường. CEX kiểm soát các loại tiền điện tử mà họ niêm yết và thường chỉ niêm yết những loại tiền điện tử có khối lượng giao dịch, độ phổ biến đáng kể, có các tiêu chuẩn bảo mật hiệu quả để đảm bảo lợi nhuận và tuân thủ pháp luật. Nhiều chỉ có thể được giao dịch thông qua DEX vì DEX là nơi không yêu cầu các token được niêm yết có khối lượng giao dịch cao. Tính chất này mang lại nhiều cơ hội tham gia vào không gian tiền điện tử hơn và nâng cao tài chính toàn diện (financial inclusion).

Đọc thêm  Vì sao giá Bitcoin vẫn giữ được trên $40.000?

Giao dịch không tin cậy (Trustless Transaction): Trên CEX, mọi giao dịch đều được giám sát và ghi lại bởi tổ chức trung tâm điều hành của sàn. DEX thực hiện các giao dịch và ghi chúng vào blockchain thông qua các hợp đồng thông minh, cho phép các giao dịch diễn ra mà không cần sự tin cậy giữa người mua và người bán. Và vì DEX không kiểm soát tiền của bạn nên chúng ít bị tin tặc nhắm vào.

Phí giao dịch thấp: Giao dịch thông qua hợp đồng thông minh tự thực hiện. Vì không có trung gian, DEX sử dụng phí ‘gas’ giống như blockchain , nền tảng nơi chúng được dựng lên. DEX tính phí rất thấp, ví dụ như là khoảng 0.3%. Mặc dù phí giao dịch này dao động tùy theo mức độ hoạt động của mạng, nhưng vẫn là thấp hơn nhiều so với chi phí phát sinh trên các sàn tập trung.

Quyền riêng tư: Các nhà giao dịch sử dụng sàn phi tập trung không cần phải cung cấp khóa riêng vì ví nằm bên ngoài sàn và DEX không chịu trách nhiệm về số tiền. Vì lý do tương tự, người dùng thường không bắt buộc phải hoàn thành quy trình KYC và không cần tuân theo quy chế chống rửa tiền khi sử dụng DEX. Mặc dù điều này khá là thuận tiện nhưng nó tiềm ẩn nhiều vấn đề pháp lý.

Nhược điểm của DEX

Những bất lợi của sàn phi tập trung cũng là nguyên nhân trở ngại cho nhà giao dịch chấp nhận sử dụng sàn. Những điều này ảnh hưởng đến khả năng mở rộng của DEX, trải nghiệm người dùng, tính thanh khoản của thị trường và dòng lưu động vốn.

Khả năng mở rộng (Scalability): Khả năng mở rộng của blockchain phụ thuộc vào số lượng giao dịch mà một mạng có thể xử lý khi hoạt động hết công suất. Ví dụ: mạng xử lý 4.6 giao dịch mỗi giây (TPS), xử lý được 15 TPS. Chức năng giao dịch phi tập trung bằng các hợp đồng thông minh trên mạng lưới blockchain. Do đó, DEX bị ràng buộc bởi các giới hạn của cơ sở hạ tầng nền tảng.

Đọc thêm  Huobi chuyển BTC, ETH khỏi sàn

Trải nghiệm người dùng (User Experience): DEX đang trong giai đoạn phát triển ban đầu và có thể khó sử dụng đối với những người ít quen thuộc với công nghệ blockchain phi tập trung. Đầu tiên, người dùng cần tự làm quen với các nền tảng ví bên ngoài DEX. Sau đó, họ phải nạp tiền vào ví, có thể là tiền pháp định hoặc tiền điện tử. Cuối cùng, họ phải liên kết vì này với DEX để tiến hành giao dịch. Quá trình nạp tiền đơn giản hơn so với CEX.

Tính thanh khoản (Liquidity): Vì các DEX vẫn còn tương đối mới và hỗ trợ rất nhiều các cặp tiền khác nhau, sự phân tách thị trường có tác động tiêu cực đến tính thanh khoản của thị trường. Tuy nhiên, tính thanh khoản của tài sản đang tăng lên đáng kể với sự phát triển của .

Chuyển đổi giữa tiền pháp định và tiền điện tử (On-Ramp và Off-Ramp): Công nghệ DEX hiện tại không hỗ trợ cho việc mua tài sản số bằng tiền tệ pháp định như USD, bạn cũng không thể giao dịch và rút tiền pháp định về tải khoản ngân hàng của mình. Trong khi đang nổi lên và đóng vai trò của tiền pháp định trong hệ sinh thái DeFi, thì việc thiếu quy trình chuyển đổi giữa tiền pháp định và tiền điện tử là một rào cản đối với người mới tiếp xúc với không gian .

Sàn giao dịch của tương lai

Mặc dù các sàn giao dịch tập trung vẫn thống trị thị trường tiền điện tử nhưng các sàn phi tập trung cũng là một sự lựa chọn thay thế thú vị. Thông qua hợp đồng thông minh, DEX cung cấp một phương pháp kết nối người mua và người bán mà không cần sự tín nhiệm. Đồng thời, nó còn đưa ra các mô hình mới về sự tham gia và quản trị công bằng cho các bên. Tuy nhiên, các nền tảng này vẫn còn trong giai đoạn sơ khai và việc cải thiện trải nghiệm người dùng, phát triển cơ sở hạ tầng, cải tiến việc mở rộng và tăng cường kết nối với tiền điện tử tập trung và các tổ chức tài chính để đảm bảo việc sử dụng trong tương lai.

Tham gia channel để cập nhật tín hiệu đầu tư mới nhất!

Bài viết chia sẻ